Çaykara Dernekpazarı Çaykara Köyleri Çaykara Köyleri Haritası Çaykara Nerede Uzungöl Çaykara nedir
DOLAR
8,7155
EURO
10,4028
ALTIN
498,04
BIST
1.414
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Trabzon
Gök Gürültülü
24°C
Trabzon
24°C
Gök Gürültülü
Cuma Parçalı Bulutlu
25°C
Cumartesi Az Bulutlu
25°C
Pazar Parçalı Bulutlu
26°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
26°C
reklam

Hikmet Öksüz

Tarihçi, Akademisyen, Prof. Dr. KTÜ Rektör Yardımcısı

    Prof. Dr. Hikmet Öksüz’ün kaleminden: “Hürriyet kaynağımız, gurur abidelerimiz: Sultanmurat Şehitleri”

    28.01.2019 07:37
    A+
    A-

    22-25 Aralık 1914’te Sarıkamış’ta “tarih dondu!”. 1914’ün Zemherisinde dönmemek üzere ileriye atılan kahramanlar, yurdu yaşatmak için canlarını verdiler.

    Aradan 104 yıl geçti. Yurdumuzun dört bir tarafından gelen Mehmetçiklerimizin torunları her yıl saygı yürüyüşü yapıyor ve bir vefa nişanesi olarak Allahuekber Dağlarında kahramanlarımızın buzdan heykellerini dikiyor.

    Sarıkamış…

    Bugün Anadolu coğrafyası üzerinde yaşayan herkesin bir hatırasının, bir parçasının bulunduğu yer.

    Tıpkı Çanakkale gibi…

    Birinci Dünya Savaşı Türk Milletinin kaderini derinden etkilemiş ve elinden bir imparatorluğu alıp götürmüştür. Milleti bir arada tutabilmek için vatanı korumak ve devleti yaşatmak gerekir. Bu ulvi gaye uğruna yapılan büyük çağrıya Türklüğün bir cüzü olan Çaykara insanı da icabet etmiştir. Hemen hemen her haneden bir nefer bu kutlu mücadeleye katılmış ve çoğu geri dönememiştir. Çocukluğumuz, ninelerimizden bu kahramanların hikâyelerini dinlemekle geçmiştir. Bu hikâyenin devamı Çaykara insanını çok daha derinden etkilemiştir.

    Büyük Harbin tam ortasında, 1916 yazında Çaykara insanı savaşın bütün sıcaklığını iliklerine kadar hissetmiştir. Savaş, “ölüm ya da sürgün” demek. Bu yüzden yöre insanından eli silah tutanlar toprakları için mücadeleye yönelirken, geri kalanı varlıklarını sürdürebilmek için hicrete mecbur oldu.

    1916 başlarından itibaren Rusların karşı taarruzu neticesinde 16 Şubatta Erzurum düşer. Erzurum’dan gelen bu haber, tüm Doğu Karadeniz için tarihte ilk defa olmak üzere, işgal tehlikesini düşündürdüğünden “kara” bir nitelik taşımaktaydı. Nitekim çok geçmeden Rus ilerleyişi hem Doğu Anadolu hem de Doğu Karadeniz’de başlar. Karadeniz’e paralel bir şekilde uzanan dağlardan kaynağını alan dereler ve onların vadileri boyunca verilen mücadeleler (Fırtına Deresi, Baltacı Deresi, Karadere vd) ile Ruslar durdurulmaya çalışılır, ancak yeterli olmaz ve 18 Nisan 1916’da bu sefer Trabzon düşer.

    Doğu Cephesinde Ruslara karşı mücadele etmekle görevli kılınan III. Ordu’nun birlikleri yeniden derlenip toparlanmaya çalışır. Yapılan takviyelerle Van’dan, Trabzon’un batısında Karadeniz sahiline kadar uzanan hat üç bölgeye ayrılarak yeni bir savunma stratejisi geliştirilir. 1. Bölgeye 16. Kolordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa, 2. Bölgeye 10. Kolordu Komutanı Yusuf İzzet Paşa, 3. Bölgeye ise 5. Kolordu Komutanı Fevzi (Çakmak) Paşa atanır.

    Prof. Dr. Hikmet Öksüz’ün kaleminden: “Hürriyet kaynağımız, gurur abidelerimiz: Sultanmurat Şehitleri” 1

    Varlıklarını Türk milletine adayan bu insanlar İstiklâl Harbi’nin lider kadrosunu oluşturmaktadır. Birinci Dünya Harbinde Çanakkale’den sonra Doğu Cephesi’ne giden Mustafa Kemal ve Fevzi Paşalar; İstiklâl Harbi’nde Batı Cephesi’nde kazandıkları başarıdan ötürü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Mareşallik unvanıyla taltif edilmişlerdir. Onlar Yeni Türkiye’nin ilk ve son Mareşalleridir.

    Kop Dağı’nda Rusların durdurulması ve Tercan’dan geri atılmalarıyla birlikte 3. Bölge Komutanı Fevzi Paşa, Bayburt’tan Sürmene ve Of istikametine doğru bir taarruz planlar. Amaç, Solaklı ve Sürmene dereleri boyunca güneye doğru ilerleyen ve Doğu Anadolu’daki birlikleriyle buluşmaya çalışan Rus sahil müfrezelerini bozguna uğratmak ve nihayetinde Trabzon’u kurtarmaktı. Bu maksatla Hart(Aydıntepe) Cephesi oluşturulur.

    Bu sırada Rus birlikleri Solaklı Vadisi boyunca ilerleyerek Hadi Deresine gelmiş, buradan iki kola ayrılarak bir kol Uzungöl istikametine, diğer kol Karaçam ve Sultanmurat’a yönelmiştir. Sürmene Deresi boyunca ilerleyen birlikler de Madur Dağı ve Sultanmurat Yaylası’na kadar gelmişti.

    1916 Haziran’ında Haldizen Dağlarından Madur Dağı’na kadar uzanan hat üzerinde Türk kuvvetleri ile Rus birlikleri arasında çok ciddi muharebeler yapılır. Turnalı Yaylası’ndaki 2122 rakımlı tepe ile Sultanmurat Yaylası’ndaki tepede yapılanlar en kanlı olanlarıydı. Hart Cephesi’nde taarruza geçen Türk birlikleri, Kemer Geçidi’nden sonra Limonsuyu Hanlarına ulaşır. Oradan kuzeye doğru ilerleyerek Yurt Yaylasında konuşlanan Rus birliğini esir alır ve Sultanmurat’a doğru ilerler. Burada verilen büyük mücadelenin neticesinde Ruslar geri atılır ve 23 Haziran’da Sultanmurat Türk kuvvetlerinin eline geçer. Bu kanlı muharebelerde Türk kuvvetlerinin kayıpları Rus birliklerine nazaran 1/3 nispetindedir. Sultanmurat civarındaki mücadelelerde şehit düşen askerlerimiz civar yaylalardaki halkın da yardımıyla bugün Şehitler Tepesi olarak bilinen yerde defnedilmiştir. Yüzbaşı Seyfettin ile birlikte şehit düşen 70 er ve erbaş burada ebedi istirahatgâhlarındadır.

    Bu tepe hemşehrimiz, Birinci Dünya ve İstiklâl Harbi Gazisi, Cevdet Sunay’ın Genelkurmay Başkanlığı zamanında şehitlik olarak tescil edilmiş, 1966 yılında da buraya bir anıt dikilmiştir.

    Bu konuyla ilgili detay bilgileri Mehmet Bilgin’in “Rus İşgalinde Trabzon Direnişi” isimli eserinden okuyabilirsiniz.

    Haldizen-Soğanlı Dağlarından Madur Dağı’na kadar uzanan hatta çok sayıda şehitlik bulunmaktadır. Tabanoz, Turnalı, Yurt ve Hanırmak yaylalarındaki şehitlikler bu kapsamda sayılabilir. Bunlar içerisinde ön plana çıkan Sultanmurat Şehitliğidir.

    Burada yatan şehitlerin tam listesini meslektaşım Veysel Usta ile birlikte çeşitli kaynakları tarayarak oluşturduk. Trabzon Türkocağı’nın 23 Haziran 2006 tarihinde Şehitler Tepesi’nde gerçekleştirdiği anma toplantısı kapsamında da halka dağıttık (Bkz: Ek Liste).

    Bu yazıda hürriyetimizi borçlu olduğumuz, gurur kaynağımız Sultanmurat Şehitlerini anmak istedik.

    Bu topraklarda ebedi bir şekilde ve hür yaşayabilmemiz için canlarını seve seve veren tüm şehitlerimizin ruhları şad, mekânları cennet olsun.

    Onları unutmadık. Unutmayacağız…

    Prof. Dr. Hikmet Öksüz

    Karadeniz Teknik Üniversitesi

    EK: Şehitler Listesi

    SULTANMURAT ŞEHİTLİĞİNDE MEDFUN ŞEHİTLERİMİZ

    Bölüğü

    Rütbesi

    Adı

    Baba Adı

    Memleketi

    Yzb.

    Seyfettin (4.Alay Komutanı)

    Çanakkale

    3

    Yd. Sb.

    Nafız

    İsmail Hakkı

    Bayburt

    3

    Başgedikli

    Sururi

    14

    Er

    Ahmet

    Haşan

    Edirne

    15

    Er

    Ahmet

    Mehmet

    Kuşadası

    16

    Er

    Ahmet

    Cafer

    Kütahya

    14

    Er

    Ahmet

    Hacı Habibullah

    Eskişehir

    15

    Er

    Ahmet

    Mehmet Ali

    Sındırgı

    13

    Er

    Tevfik

    Nuri

    Erdek

    15

    Er

    Hüseyin

    Haşan

    Tosya

    15

    Er

    Hüseyin

    Mahmut Ali

    Bala

    14

    Er

    H. Hüseyin

    Ali

    Balıkesir

    16

    Çavuş

    Haşan

    Ali

    Kütahya

    16

    Er

    Haşan

    İsmail

    Eskişehir

    14

    Er

    Hüseyin

    Yusuf

    İzmit

    15

    Er

    Hüseyin

    Mehmet

    Bandırma

    14

    Er

    Hakkı

    Hüseyin

    Haymana

    14

    Er

    Hakkı

    Mehmet

    Balıkesir

    15

    Er

    Halil

    Ali

    Kütahya

    16

    Onbaşı

    H. İbrahim

    Osman

    Tavşanlı

    13

    Er

    Halil

    İbrahim

    Bayramiç

    13

    Er

    Davut

    Recep

    Kırşehir

    14

    Er

    Ramazan

    Koca Ahmet

    Manisa

    13

    Er

    Ramazan

    İsmail

    Sındırgı

    15

    Er

    R üstem

    Yusuf

    Urfa

    13

    Er

    Süleyman

    Hüseyin

    Ereğli

    13

    Er

    Seyit

    Bekir

    Konya

    13

    Er

    Satılmış

    Ahmet

    Sungurlu

    14

    Er

    Sabri

    İbrahim

    Dersaadet

    15

    Er

    Abdi

    Hasan

    Vize

    13

    Borazan

    Abdullah

    Ahmet

    Konya

    15

    Onbaşı

    Osman

    Abdullah

    Karaman

    15

    Er

    Osman

    Mustafa

    Simav

    15

    Er

    Osman

    Ali

    Erzurum

    16

    Er

    Osman

    Osman

    Kırşehir

    15

    Er

    Ali

    Şaban

    Kütahya

    13

    Er

    Ali

    Osman

    Tavşanlı

    13

    Onbaşı

    Ali

    Hasan

    Vize

    15

    Er

    Mahmut

    Abdullah

    İzmir

    14

    Onbaşı

    Mehmet

    Ahmet

    Balıkesir

    13

    Er

    Mehmet

    İbrahim

    İvrindi

    13

    Er

    Mehmet

    Abdurrahman

    Kütahya

    13

    Çavuş

    Mehmet

    Ahmet

    Kütahya

    16

    Er

    H. Mehmet

    Hacı İsmail

    Eskişehir

    13

    Çavuş

    Mehmet

    Mithat

    Konya

    13

    Er

    Mehmet

    Hüseyin

    Emet

    15

    Er

    Mustafa

    Hacı Ali

    Konya

    15

    Onbaşı

    Mustafa

    Hacı Ahmet

    Yozgat

    15

    Onbaşı

    Mustafa

    Osman

    Eskişehir

    15

    Er

    Mustafa

    Ali

    Kula

    15

    Er

    Mustafa

    Hasan

    Kula

    14

    Er

    Mustafa

    Ahmet

    Akşehir

    13

    Er

    Mustafa

    Ali

    İstanbul

    15

    Er

    Nuri

    Osman

    Eskişehir

    13

    Onbaşı

    Nureddin

    Hüseyin

    Sandıklı

    13

    Er

    Yusuf

    Mustafa

    Balıkesir

    13

    Er

    Yusuf

    Halil

    Sandıklı

    13

    Er

    Yahya

    Ahmet

    Konya

    15

    Er

    Osman

    Ali

    Ayaş

    13

    Er

    Mustafa

    Ali

    Pirlepe

    Er

    Mehmet

    Mehmet Ali

    Balıkesir

    7

    Er

    Hüseyin

    Mustafa

    Eskişehir

    2

    Er

    İbrahim

    Mehmet

    Eskişehir

    3

    Er

    Halil

    Gevher

    Kırşehir

    2

    Er

    Recep

    Hasan

    Kırşehir

    3

    Çavuş

    Rüstem

    İbrahim

    Kırşehir

    2

    Er

    Süleyman

    Osman

    Kırşehir

    Er

    Osman

    Kadim

    Bahçecik

    13

    Er

    İbrahim

    İbrahim

    Konya

    13

    Er

    İbrahim

    Ahmet

    Kütahya

    13

    Er

    İbrahim

    Mehmet

    Kütahya

    Yazarın Diğer Yazıları
    Yorumlar
    × YASAL UYARI ! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

    This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

    1. Tahsin Kumkumoğlu dedi ki:

      Karadeniz savunmasında o zamanlar Karadeniz bölgesinden asker alınmıyor muydu Karadenizli tek şehit Bayburtlu Allah rahmet eylesin .sayın Öksüz hocam çalışmalarınızı takdir ediyor başarılarınızın devamını diliyorum.

    2. Mustafa Efendioğlu dedi ki:

      Yine yöremizin önemli bir Tarihsel gerçeği nde bilmediklerimizi öğrendik teşekkür ediyoruz listede Trabzon lu Çaykara lı nın olmayışı ilginç geldi bana (tabiiki askerlikte farklı bölgede görev yapma varda o zaman topyekûn bir mücadele var)

    3. ABDULKERİM KABAN dedi ki:

      Hocam Çaykara ve Kurtuluş Savaşı hakkında aydınlatıcı bilgileriniz için teşekkürler.kaleminize yüreğinize sağlık. Devamını bekliyoruz