DOLAR 6,0519
EURO 6,7555
ALTIN 247,3
BIST 85.344
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Trabzon 23°C
Parçalı Bulutlu
reklam

İstiklal Harbi Gazisi Çaykaralılar

Hikmet Öksüz
Tarihçi, Akademisyen, Prof. Dr. KTÜ Rektör Yardımcısı
18.Şubat.2019 00:17
3.765
A+
A-

1919…

Türk milletinin karakterinde barındırmış olduğu özgürlük ve bağımsızlık duygusunun harekete geçtiği ve dirilişin gerçekleştiği yıl.

Şimdi 2019’dayız. Tam yüz yıl önce Mustafa Kemal Paşanın liderliğinde Milli Mücadele Hareketi başlatılmış ve o büyük diriliş vücuda getirilmiştir. Adeta Ergenekon’dan yeniden çıkılmıştır.

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Anadolu toprakları müstevliler tarafından işgal edilmeye başlayınca Türk Milleti istilacılara boyun eğmemiş ve kurtuluşa kadar mücadele yöntemini seçmiştir. Bu topyekûn mücadelede “Milli İrade”ve Kuva-yı Milliye” kavramları ana taşıyıcı konumundadır. Bu esaslar çerçevesinde şekillenen “Milli Hareket” toplumsal tabanını bulduktan sonra, önce “Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir” esasına göre işleyerek Büyük Millet Meclisini kurmuş, ardından 1071’den beri kanla, gözyaşıyla ve alın teriyle yoğurup vatan haline getirmiş olduğumuz toprakları işgalden kurtarmak için milli ordusunu inşa etmiştir.

Bu ordu, sadece Anadolu topraklarını işgal eden İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan askerlerini değil, onlarla işbirliği içerisinde olan Ermeni ve Pontus/Rum çetelerini de etkisizleştirmek gibi büyük bir yükün altına girmişti.

Eğer bu yük kaldırılamamış olsaydı bugün üzerinde yaşadığımız topraklarda ay yıldızlı al bayrak dalgalanmayacak, ezanlar okunamayacaktı. Sadece Türkiye’de değil, tüm İslam beldelerinde de durum aynı olacaktı. Onun için bu ordu Yahya Kemal’in ifadesiyle İslam’ın son ordusudur”.

Ezanları yükseltmek için uğrunda ölümü göze aldığı, yaratıcısından başka kimseden yardım dilemeyen bu milli ordu 26 Ağustos 1922’de başlattığı “Büyük Taarruzu” başarıyla neticelendirmiş ve canını yurdu için seve seve feda eden kahramanları sayesinde istiklâlini yeniden temin etmiştir. Kutlu Cumhuriyete giden yol da böyle açılmıştır.

Bu milli ordunun kuruluşu sırasında şahsi menfaatlerini istilacıların menfaatleriyle birleştiren, gaflet, dalâlet ve hıyanet içerisinde bulunan insanların sayısı da az değildi. Asker kaçakları ve firarileri de bu kapsamın dışında tutamayız.

Vatan için yapılan büyük çağrıya icabet eden Mehmetçiklerimizin bir kısmı en büyük mertebeye erişmiş ve şehit olmuştur. Sağ kalanlar ise hayatın içinde elde edilebilecek en büyük unvanı, yani gaziliği iman dolu göğüslerini kabartarak taşımışlar ve nesillerine büyük miras olarak bırakmışlardır.

Gazilerimizin İstiklal Harbinde ve beka meselelerinde elini taşın altına sokmayanlara şöyle bir hitabı vardır:

Âşık olup aramıza giremezsin geri çekil,

Bayrağımdan ay yıldızı silemezsin, geri çekil.

Bildik kötü niyetini, etme düşmanın methini,

Sen bu yurdun kıymetini bilemezsin, geri çekil”.

Bu vatanın ve ay yıldızın kıymetini bilen kahramanların arasında Çaykaralılar da vardır. İstiklâl Harbi’nin Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Paşa, Trabzon’u ilk defa ziyarete geldiği 15 Eylül 1924’te, onuruna verilen yemekte vatanı uğruna tereddüt etmeden elini taşın altına koyan Trabzonlular için şu övgü dolu sözleri söylemiştir:

“Arkadaşlar!

Beş sene evvel ilk defa Samsun’a ayak bastığım zaman bana kalp kuvveti veren vatandaşlarımın ilk safında kahraman Trabzonluların bulunduğunu asla unutmayacağım. Sakarya Büyük Kanlı Savaşına Üçüncü Fırka ile yetişen Trabzon evlatlarının muharebe meydanında gösterdikleri fedakârlıkların kıymetli hatırası daima dimağımda nakşolmuş kalacaktır.

Bu vatansever halka, o kahraman evlatlara malik olan bu kıymetli memleketimizi bir Ermenistan mahreci(çıkış yeri) veya hayal edilen bir Pontus Krallığı yapmak talep ve tehditleri ne kötü idi. Şüphesiz o kâbuslar ebediyen hayal olmuştur”.

Bu övgüyü hak edenler arasında çokça Çaykaralı hemşerimiz vardır. İstiklal Harbinde şehit düşen Çaykaralıların isimlerini eksiksiz tespit etmek uzun ve titiz bir çalışmayı gerektirmektedir. Ancak gurur kaynağımız, İstiklal Harbi madalyasıyla taltif edilmiş olan gazilerimizin isim listesi elimizdedir. (Bkz: Ek Liste)

Şimdi bize düşen görev Milli Mücadele’nin 100. yılında bu kahramanlarımızı unutmadığımızı göstermek, unutulmamaları gerektiğini de yeni nesillere öğretmek için onların aziz hatırasına yakışır nitelikte bir abideyi dikmektir. Kentsel dönüşüme giren Çaykaranın en güzel mekânına böyle bir abideyi dikmeye ve kahraman gazilerimizin isimlerini altın yaldızlı harflerle yazmaya var mısınız?

Çaykaradan başlayacak bu hamle zincirleme etki yaratsın. Önce Trabzon’un bütün ilçelerine, oradan da tüm Türkiye’ye!

Ne dersiniz?…

Prof. Dr. Hikmet ÖKSÜZ

Karadeniz Teknik Üniversitesi

Ek Liste:

ÇAYKARA VE DERNEKPAZARI’NDA İSTİKLÂL MADALYALI GAZİLERİMİZ

S.No

Adı Soyadı

Baba Adı

Doğumu

Köyü

1.

Dursun Binler

Mehmet

1887

Ataköy

2.

Mustafa Bilaloğlu

Mehmet

1892

Akköse

3.

İbrahim Saran

Abbas

1893

Akdoğan

4.

Ali Akyüz

Mehmet

1893

Arpaözü

5.

Kamil Akbay

Mustafa

1893

Çalışanlar

6.

Abdullah Güler

Arif

1894

Akköse

7.

Ali Şahin

Mehmet,

1894

Çayıroba

8.

Halim Bahadır

Talip

1894

Ulucami

9.

İlyas Can

Hasan

1894

Kabataş

10.

Hamit Ardıç

Mehmet

1895

Taşlıgedik

11.

Mehmet Kaban

Ahmet

1895

Kabataş

12.

Hamit Albayrak

Numan

1895

Taşkıran

13.

Mehmet Akgül

K. Mustafa

1896

Çayırbaşı

14.

Hasan Sarıoğlu

Ali

1896

Kadahor

15.

Ali Köse

Mustafa

1897

Kondu

16.

Mahmut Kaba

Aziz

1897

Taşören

17.

Ali Şahin

Recep

1897

Çayıroba

18.

Şükrü Sevinç

Bilal

1897

Tüfekçi

19.

Mehmet Özsoy

Osman

1897

Uzuntarla

20.

Mehmet Dere

Ali

1897

Eğridere

21.

Ömer Bozoğlu

Ahmet

1897

Eğridere

22.

M. Hanefi Çelebi

Mustafa

1897

Tüfekçi

23.

Mustafa Baykas

Ömer

1898

Çalışanlar

24.

Ahmet Yazıcı

Mehmet

1898

Köseli

25.

Hamit Demir

Mehmet

1898

Köseli

26.

Ali Yılmaz

Salih

1898

Kabataş

27.

Şakir Coşkun

İsmail

1898

Günebakan

28.

Mahmut Gündoğdu

Mehmet

1898

Akköse

29.

Rasim Bahadır

Bilal

1898

Taşkıran

30.

Mehmet Aydın

Bilal

1898

Taşören

31.

Kibar Bay

Ahmet

1898

Kabataş

32.

Dursun Genç

Yakup

1898

Gülen

33.

M. Ali Taban

Mustafa

1899

Yeşilalan

34.

Salih Güner

Mustafa

1899

Yenice

35.

Hasan Mollahasanoğlu

Şaban

1899

Kabataş

36.

Ali Gönan

İdris

1899

Eğridere

37.

Mehmet Günel

Dursun

1899

Kabataş

38

Ahmet Can

Mehmet

1899

Akköse

39

Ömer Karışma

Mehmet

1899

Karaçam

40

Abdurrahman Cevher

Yusuf

1899

Taşçılar

41.

İ. Hakkı Taşkın

K. Nuri

1899

Akdoğan

42.

Şaban Özen

Ali

1899

Kondu

43.

İbrahim Çelik

Mehmet

1899

Uzuntarla

44.

Dursun Selçuk

Mustafa

1899

Şahinkaya

45.

Halil İskeloğlu

Hasan

1899

Uzungöl

46.

Yusuf Varlıbaşoğlu

Abdurrahman

1899

Ulucami

47.

Şaban Er

Hasan

1899

Ormancık

48.

Mehmet Birinci

Mehmet

1899

Ulucami

49.

Osman Altuncu

Yusuf

1899

Çalışanlar

50.

Abdülvehap Özen

İsmail

1899

Kadahor

51.

Bilal Akgün

Salih

1899

Çayırbaşı

52.

Mustafa Tak

Hüseyin

1900

Ormancık

53.

Mustafa Yazıcı

Behzat

1900

Uzungöl

54.

Ömer Yıldızlı

Durmuş

1900

Köknar

55.

Süleyman Naz

Hasan

1900

Arpaözü

56.

Mehmet Aydın

Ali

1900

Kabataş

57.

Davut Erdoğan

Mustafa

1900

Taşkıran

58.

Bilal Görgün

Hüseyin

1900

Kabataş

59.

Mehmet Liman

Süleyman

1900

Ataköy

60.

Zekeriya Düzenli

Şaban

1900

Gülen

61.

Ali Bilgin

Şaban

1900

Kabataş

62.

Ahmet Kemal

Aydın Tahir

1900

Taşlıgedik

63.

İbrahim Yiğit

Sefer

1900

Gülen

64.

Osman Altuncu

Ahmet

1901

Çalışanlar

65.

Dursun Aydınlı

İsmail

1901

Şahinkaya

66.

Mustafa Selimoğlu

Ahmet

1901

Şahinkaya

67.

Mehmet Biberoğlu

Ali

1901

Çayıroba

68.

M. Saadettin Yılmazer

Mustafa

1901

Ulucami

69.

Mustafa Akyüz

Mehmet

1901

Arpaözü

70.

Şevki Biberoğlu

Ali

1901

Çayıroba

71.

Ahmet Ağırman

Mehmet

1901

Taşkıran

72.

Haşan Kaya

İbrahim

1901

Yenice

73.

Ahmet Afacan

Arslan

1901

Ulucami

74.

Arif Özkul

Halim

1901

Derindere

75.

Şerif Özsoy

Abdullah

1901

Uzuntarla

76.

Akif Şahin

Kibar

1901

Arpaözü

77,

Efrahim Tellioğlu

İbrahim

1901

Taşören

78

Behram Aslan

Mehmet

1898

Akdoğan

79

Mehmet Eryıldız

1894

Şahinkaya

Kaynak: Geçmişten Geleceğe Çaykara ve Dernekpazarı, (Hazırlayanlar: H. H. Durgun, İ. Sarı, O. Durgun), Çaykara ve Dernekpazarı Kültür Yardımlaşma Cemiyeti Yayını, İstanbul, 2005, s. 105-106.

YORUMLAR
× YASAL UYARI ! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

  1. Adem Ali KAROĞLU dedi ki:

    Diğer yazılarınız gibi son derece güzel bir yazı olmuş. Ellerinize sağlık hocam. Ceddimizi hayırla yad ediyor, bizlere bıraktıkları bu kutlu mirası tahrip etmeden bizden sonraki nesillere devredebilmeyi umuyor, bunu için mücadele ediyoruz.
    Bizlere bu cennet vatanı emanet ederek ebedi aleme irtihal edenlere, hasseten hemşehrisi olmakta övündüğümüz Çaykara’ lı şehit ve gazilerimizin şahsında tüm şehit ve gazilerimizi rahmet minnet ve şükranla anıyoruz.
    Ruhları şad mekanları cennet olsun

  2. Hasan Kamacı dedi ki:

    Bu çalışmayı yapan değerli hocamıza teşekkur ediyorum ancak eksikler var benim tanıdığım Ataköyden akrabam Mustafa Kama Çanakkale gazısi bunun gibi bazı isimlerin noksan olabileceğini düşünüyorum selam ve esenlikler diliyorum.

  3. Turgut ÖZGÜL dedi ki:

    Sayın Hocam, 74. sırada Derindere köyünden Arif ÖZKUL, baba adı Halim diye yazılan isim yanlış yazılmış. Çünkü Derindere köyünden tek isim benim dedem Akif ÖZGÜL’dür. Babasının adı da Harun’dur. Dayısı da Hakkı Bey’dir. Hakkı Bey de Hava Şehidimiz Cengiz TOPEL’in babasıdır.

  4. ABDULKERİM KABAN dedi ki:

    Saygıdeğer Hocam biraz ara verince yazılarınızı özler olduk. Yine bir emek ürünü yazı ile Rahmetli Dedem dahil tüm Çaykara lı Gazileri yad etme fırsatı elde etmiş olduk sayenizde.Binlerce teşekkür. Kaleminize emeğinize sağlık.Allah Razi Olsun

  5. Ali Yıldırım dedi ki:

    Yine Yeşilalan’dan Mustafa YILDIZ(Brik-Mustafa Çavuş), İstiklal harbi gazisi olduğunu bilirdik.

  6. Ali Yıldırım dedi ki:

    Sayın Hocam, Baltacılı köyünden Dedem Mehmet LORT’un (Mehmet Çavuş) 8 yılı aşkın bir zaman askerlik yaptığını ve madalya sahibi olduğunu biliyorum. Ayrıca Mehmet SİNAN da İstiklal harbi gazisi olduğunu biliyorum. Bu kayıtlar Çaykara ile ilgili yazılan bir kitapta da vardır.